Các chùa sau khi tôn tạo xong tượng Phật hay Bồ tát thường tổ chức lễ khai quang điểm nhãn. Từ đó cho nên một số Phật tử khi muốn thờ Phật tại nhà thường thỉnh các sư về nhà làm lễ này. Nếu Phật tử nào không có điều kiện trước khi thỉnh tượng Phật về thờ tại nhà thì đưa lên chùa nhờ các sư khai quang điểm nhãn. Tuy nhiên trên thực tế rất ít người hiểu đúng ý nghĩa của nghi thức khai quang điểm nhãn, hô thần nhập tượng trong đạo Phật. Một số người quan niệm mê tín rằng nếu không làm lễ khai quang, tức là đưa thần lực của Phật an ngự vào tôn tượng thì sẽ có những loài ma quỷ sẽ nhập vào đó để hưởng hương khói và sự cúng dường. Để việc khai mở một vật từ vô tri trở nên linh thiêng thì chắc chắn phải có những vị thầy biết được bộ môn khai quang điểm nhãn. Tức là phải biết mật mã để khai mở.

Khái niệm khai quang điểm nhãn

Khai quang là khai mắt cho tượng Phật. Khi vẽ xong một tượng Phật để thờ phượng người ta làm lễ đọc chú và điểm vào cặp mắt Phật gọi là lễ khai quang điểm nhãn sau đó mới bắt đầu thờ cúng tượng Phật .

Nguồn gốc nghi lễ  khai quang điểm nhãn trong đạo Phật

Sỡ dĩ có chuyện khai quang hay an vị là vì người ta tin rằng nếu không làm lễ khai quang tức là đưa sức mạnh của Phật an ngự vào tôn tượng . Niềm tin này xét về phương diện giáo lý của đạo Phật là không có cơ sở vì như vậy đã biến Đấng Giác Ngộ của chúng ta thành một ông Thần. Chưa kể việc dùng kính đàn có phần nào giống với việc làm của những ông thầy cúng . Nghi thức này không phải là một nghi thức chánh truyền theo bộ phận nghi lễ của giáo hội trước đây thì không hề có một văn bản chính thức nào nói về nghi lễ này cả. Khi hỏi ý kiến chư Tôn Đức về vấn đề này thì các Ngài tỏ ra không tán đồng thậm chí còn xem nghi lễ này là do các ông thầy cúng bày ra để kiếm ăn. Thế nhưng có những chuyện xưa bày, nay làm nếu có Phật tử thỉnh quý Ngài đến để an vị Phật thì quý Ngài cũng sẽ đi, bởi vì Phụng sự chúng sinh chính là phụng sự Chư Phật và nếu có chúng sinh nào cần có Nghi thức an vị Phật  mới có thể an được thì quý Ngài cũng giúp cho họ được  an vậy.

Ý nghĩa của khai quang điểm nhãn        

Thông thường khai quang đều hướng đến hình thức mê tín, làm cho ý nghĩa của sự khai quang hoàn toàn bị sai lệch. Thực tế thì việc khai quang rất quan trọng, ý nghĩa chân thật của nó là nói rõ ý cúng dường một hình tượng Phật Bồ tát ở đâu. Việc này cũng giống như hình tượng một vĩ nhân ở thế gian khi chúng ta xây dựng xong thì cử hành một đại lễ khai mạc. Ngay trong đại lễ nhất định phải thuyết minh rõ cho đại chúng nói rõ nhân vật đó khi còn ở đời và họ có cống hiến đối với đại chúng trong xã hội. Phải giảng giải rõ ràng, tường tận để xã hội đại chúng thấy được hình tượng liền khởi tâm niệm muốn làm theo, đây chính là ý nghĩa khai quang của Phật giáo. Hơn nữa cần phải hiểu rõ việc thờ Phật và Bồ tát tại chùa cũng như tại gia là nhằm nhắc nhở mọi người sống theo lời dạy của chư Phật, chư Bồ tát tu tập hướng đến giải thoát giác ngộ. Thờ Phật, Bồ tát không phải là để cầu xin quý ngài ban phước ban lộc cho chúng ta bởi vì đạo Phật quan niệm mọi việc trên đời này đều có nhân có quả không có chuyện cầu xin, cúng bái mà được.  Khai quang là tu tập để đạt được cái gương trí tuệ sáng rỡ như ánh mặt trời soi rõ mọi thứ nhỏ nhoi nhất trong thế gian này. Chỉ cần một niệm ngộ được cái gương trí tuệ này thì tự nhiên vượt lên tất cả mà nhận ra rằng mọi thứ đúng sai trong đời đều là Không. Như vậy, mục đích của việc hành trì nghi lễ khai quang điểm nhãn trong đạo Phật là để nhắc nhở mọi người hằng ngày phải luôn luôn hành trì Phật pháp, rửa sạch tâm bất tịnh để đạt đến quả vị Phật.

Các Chùa chiền có thường làm khai quang điểm nhãn không?

Thật ra việc khai quang điểm nhãn cũng tùy theo chùa có khi làm hoặc không làm. Và cũng tùy theo quý thầy trong chùa có thầy chuyên làm và không chuyên làm là chuyện bình thường. Nếu quý thầy nào kỹ lưỡng biết làm thì dùng nước sạch có hoa lài bỏ vào trong nước rồi đọc những kinh kệ vào nước đó rồi sau đó vẩy nước lên vật đó rồi mà trì chú làm phép. Thông thường cũng hiếm khi quý thầy làm kỹ cho mình đại đa số là để vật khí ấy lên chánh điện rồi cho vật khí đó nghe kinh kệ. Có thể thấy những việc này cũng không đúng cho việc khai quang trì chú. Thông thường trong Chùa khi có phật tử mang đến Cúng dường cho Chùa ví dụ một tượng Mẹ Quan âm hay một tượng nào đó thì chùa tập chung các quý Thầy đứng ra làm phép khai quang là chuyện bắt buộc phải làm.

Người như thế nào mới có tư cách khai quang cho tượng Phật?

Từ danh hiệu và hình tượng Phật Bồ tát thì chúng ta được khai mở ánh sáng từ bi trong tự tánh đây gọi là khai quang cho nên không nên hiểu sai dẫn đến mê tín. Mê không thể giải quyết vấn đề chỉ có trí tuệ mới có thể giải quyết được việc này người học Phật không thể không biết. Người đối với kinh luận của Phật Bồ tát, khởi nguồn lịch sử và ý nghĩa mà các ngài biểu đạt đều có thể thông suốt tường tận vì mọi người giải thích rõ ràng giảng nói minh bạch. Tuyệt đối không ở trên hình thức. Mỗi hình thức đều có ý nghĩa giáo dục rất sâu đều phải đem nó giảng giải rõ ràng, tường tận mới không đến nỗi đi vào mê tín, xem Phật Bồ tát thành quỷ thần để tôn thờ, sùng bái và mong cầu ban phước.

Quan điểm của Phật giáo về nghi lễ khai quan điểm nhãn

Nhãn trong phật pháp đã bao hàm nhiều tầng nghĩa. Thế nên việc suy luận trần tục về một nghi lễ liên quan đôi khi sẽ gián tiếp tạo nên góc nhìn lệch lạc, ảnh hưởng đến việc tu tập đạo đức của nhân sinh làm biến thiên tính chất cao đẹp vốn có của đạo Phật.  Phật giáo hướng đến tu tâm và thành tâm, tu tập mong vượt thoát khỏi khổ đau và tham luyến cho nên chuyện khai quang điểm nhãn để tượng Phật có thần lực không cho ma quỷ chiếm phần công quả hay là để thêm linh nghiệm thì tuyệt đối là không có. Bởi cần phải hiểu việc thờ Phật và Bồ tát tại chùa cũng như tại gia vốn có ý nghĩa là nhằm nhắc nhở mọi người y theo lời dạy của chư Phật mà chăm chỉ tu tập hướng đến giải thoát giác ngộ. Đạo Phật quan niệm mọi việc trên đời này đều có nhân có quả thờ Phật, Bồ tát không phải là để cầu xin ban phước ban lộc. Tạo nghiệp lành thì gặt quả lành gieo duyên ác ắt gặp lại điều ác. Đó là điều không thể tránh khỏi.

Khai quang điểm nhãn hay an vị Phật nhằm tạo niềm tin cho Phật tử hướng về Phật, Bồ Tát nếu bạn đủ niềm tin và muốn thỉnh Phật hay Bồ tát về nhà mình thờ thì bạn thỉnh những bức ảnh hay tượng không qua khai quang điểm nhãn cũng được miễn sao tôn tượng hay hình ảnh mà mình thờ tự mình có niềm tin về sự hiện diện của các ngài, hãy để những hình ảnh này luôn nhắc nhỡ, khích lệ bản thân bạn tu hành để trí của mình càng ngày càng gần với các vị là tốt nhất.

Chia sẻ