Người Việt xưa tin rằng thần Tài là vị thần mang tài lộc đến cho gia đình, nên người ta tin thờ. Mỗi khi làm việc gì, gia chủ thường cầu khấn Thần Tài.

Hình ảnh hai vị Thần mang lại tài lộc cho mọi nhà
Hình ảnh hai vị Thần mang lại tài lộc cho mọi nhà

Sở dĩ người ta thờ Thần Tài ở xó xỉnh là do điển tích: xưa kia lái buôn tên là Âu Minh, khi đi qua hồ Thanh Thảo, được Thủy thần cho một nô tỳ tên là Như Nguyện. Âu Minh đưa Như Nguyện về nuôi, trong nhà làm ăn phát đạt, chỉ vài năm đã giàu to. về sau, nhân một ngày tết, Âu Minh đánh Như Nguyện. Sợ hãi Như Nguyện chui vào đống rác rồi biến mất. Từ đó, Âu Minh sa sút dần, chẳng mấy lúc nghèo kiết.
Người ta bảo Như Nguyện là Thần Tài và lập bàn thờ để thờ. Từ đó, ngày Tết ta có tục kiêng hót rác trong ba ngày đầu năm, sợ hót mất Thần Tài trong đống rác đổ đi, thì việc làm ăn sẽ không phát đạt. Cũng theo sự tích trên, Thần Tài là một vị nữ thần.

Ban thờ thần tài

Vì theo điển tích trên mà bàn thờ Thần Tài không được đặt ở trên cao, ở một nơi quang đãng trong nhà, mà thường được thiết lập ở những nơi xó xỉnh – góc nhà hoặc hàng hiên, và bàn thờ cũng không cần to tát, chỉ là một cái khám nhỏ sơn son thếp vàng, có khi chỉ là một thùng gỗ dán giấy đỏ.

Bàn thờ Ông Địa, Thần Tài
Bàn thờ Ông Địa, Thần Tài

Bên trong khám dán bài vị của Thần Tài, cũng viết trên giấy đỏ. Chữ viết thường bằng kim nhũ:

Ngũ phương ngũ thổ Long thần

Tiền hậu địa chủ Tài thần.

Hai bên bài vị có đôi câu đối:

Thổ năng sinh bạch ngọc

Địa khả xuất hoàng kim

(Đất hay sinh ngọc trắng, Đất khá có vàng ròng).

Đôi câu đôi này có thể thay đổi, nhưng baọ giờ cũng có một đôi. Trước bài vị là một bát hương kê trên một trăm vàng thoi. Hai bên là hai cây đèn nhỏ đủ thắp (để không bốc cháy lên khám). Gia chủ còn thu xếp để có chỗ đặt mấy chén nước, rượu. Cũng có một mâm bồng để bày hoạ quả, phẩm vật khi cúng lễ.
Có nhà khắc trên mặt khám mấy chữ đại tự, và ở hai bên có đôi câu đối đại ý xưng tụng sự giúp đỡ của Thần Tài và sự cầu mong của gia chủ.

Chia sẻ